Minority group

ngalaba ndị mmadụ/ọnụọgụ mmadụ

Otu obere ìgwè, site na nkọwa izizi ya, na-ezo aka na otu ndị omume ha, agbụrụ, okpukpe, agbụrụ, ma ọ bụ njirimara ndị ọzọ dị ole na ole karịa ndị isi nke nhazi ndị ahụ. Otú ọ dị, na mmekọrịta mmadụ na ibe ya nke oge a, otu ndị nta na-ezo aka n'otu ndị na-enwe nsogbu ma e jiri ya tụnyere ndị otu na-elekọta mmadụ.[1] Ndị otu obere na-adaberekarị na ọdịiche dị na njirimara ma ọ bụ omume a na-ahụ anya, dị ka: agbụrụ (agbụrụ dị nta), agbụrụ (agbụrụ dị nta), okpukpe (okpukpe dị nta), agụụ mmekọahụ (obere mmekọahụ), ma ọ bụ nkwarụ.[2] N'iji usoro nke intersectionality, ọ dị mkpa ịghọta na onye ọ bụla nwere ike ịbụ onye otu n'otu oge n'ọtụtụ obere ìgwè (dịka ma agbụrụ ma okpukpe dị nta). [nyocha na-emezughị] N'otu aka ahụ, ndị mmadụ n'otu n'otu nwekwara ike ịbụ akụkụ nke otu ndị nta gbasara ọtụtụ njirimara, mana akụkụ nke otu na-achị achị banyere ndị ọzọ.

NkọwaMèzi

SociologicalMèzi

Louis Wirth kọwara otu ndị nta dị ka "otu ndị mmadụ, màkà njirimara anụ ahụ ma ọ bụ ọdịbendị ha, a na-ahọpụta ha n'etiti ndị ọzọ nọ ná mba nkè ha bi na ya n'ihi mmeso dị iche na nke na-adịghị nhata, ya mere ndị na-ewere onwe ha dị ka ihe ịkpa ókè ọnụ. "[3] Nkọwa ahụ tinyekwara ma ebumnuche ma ụkpụrụ ebumnuche: ọha mmadụ na-ekwupụta ndị otu obere, dabere na njirimara anụ ahụ ma ọ bụ omume nke onye ọ bụla; ndị otu ya na-etinyekwa ya n'ọrụ, ndị nwere ike iji ọnọdụ ha dị ka ntọala nke njirimara otu ma ọ bụ ịdị n'otu.[4] Màkàya, ọnọdụ ndị otu nta bụ nke a na-ahazi: a na-enye onye na-egosipụta njirimara anụ ahụ ma ọ bụ omume nke otu ndị nta ọnọdụ nke otu ahụ ma na-emeso ya otu ọgwụgwọ dị ka ndị ọzọ so n'òtù ahụ.[3]

Joe Feagin, na-ekwu na otu ndị nta nwere njirimara ise: (nkè mbụ) nhụjuanya ịkpa ókè na ịnọ n'okpuru, (nkè abụọ) àgwà anụ ahụ na / ma ọ bụ ọdịbendị nke mere ka ha dị iche, na nke ndị otu na-achị achị na-akwadoghị, (nkè àtó) echiche nke njirimara ọnụ na ibu nkịtị, (nkè anọ) iwu mmekọrịta mmadụ na ibe ya gbasara onye bụ onye na onye na-adịghị ekpebi ọnọdụ ndị nta, na (nkè isé) ọchịchọ ịlụ di na nwunye n'ime otu ahụ.[5]

NkatọMèzi

E nwere esemokwu na ojiji nke okwu ahụ bụ obere, ebe ọ nwere ojiji zuru oke na nke agụmakwụkwọ.[6] Ojiji a na-ejikarị eme ihe na-egosiputa obere ọnụ ọgụgụ; Otú ọ dị, ndị ọkà mmụta na-ezo aka na ọdịiche ike n'etiti otu kama ọdịiche dị na ọnụ ọgụgụ mmadụ n'etiti otu.[7]

Ihe atụ nke ndị otu ntaMèzi

Ndị agbụrụ dị ntaMèzi

Enweghị ihe akaebe zuru oke ma mgbasa ozi na-elekwasị anya n'agbụrụ dị nta dị irè karị n'ịgbanwe omume ahụike dịka ịkwụsị ịṅụ sịga, ibelata ibu, na àgwà nri ma e jiri ya manyere mgbasa ozi mgbasa ozi ezubere maka ndị mmadụ n'ozuzu ha.[8] Dịka ọmụmaatụ, a na-ewere ndị Romani, nke a makwaara dị ka ndị Gypsies dị ka agbụrụ dị nta na Europe. Ndị Romani bụ agbụrụ kacha nta na Europe.[9]

Ndị nta mbaMèzi

Obere mba bụ otu ọha na eze n'ime steeti nke dị iche na ndị ka n'ọnụ ọgụgụ na / ma ọ bụ ndị na-achị achị màkà agbụrụ, asụsụ, ọdịbendị, ma ọ bụ okpukpe, mana ọ na-enwekwa njikọ chiri anya na mpaghara a kapịrị ọnụ nke ndị otu na-elekọta mmadụ sitere na ya.[10]

Ndị nta na-enweghị isiMèzi

A makwaara ya dị ka "ndị nta dị ka castelike", ndị nta na-enweghị isi bụ okwu maka ndị a kpọbatara na mbụ n'ime ọha mmadụ ọ bụla megide uche ha. Na United States, dịka ọmụmaatụ, ọ gụnyere ma ọ bụghị naanị ndị Amerịka, ndị Hawaii, ndị Puerto Ricans, ndị Afrịka, na ndị Mexico America amụrụ.[11][12] N'ihi ọdịiche ọdịbendị, ndị nta na-enweghị isi nwere ike inwe ihe isi ike n'ụlọ akwụkwọ karịa ndị otu ndị ọzọ (n'afọ ofufo). Isi mba na-enyere ụmụaka aka itinye aka na ọgbọ dị iche iche nwere otu ihe mgbaru ọsọ.[13]

Mmekọahụ na mmekọahụ ndị ntaMèzi

 
A na-eme ihe omume nganga kwa afọ gburugburu ụwa maka ndị na-enwe mmekọahụ. Na foto, ndị mmadụ na-ezukọta na Senate Square, Helsinki, tupu 2011 Helsinki Pride parade amalite.

Ndị nwere nkwarụMèzi

Na-eduga na Human Rights Act 1998 na UK, ịrị elu nke mmata màkà otú e si emeso ndị nwere nkwarụ malitere. Ụfọdụ ndị malitere ikwere na a na-agọnahụ ha ikike mmadụ. Omume a nwere ngalaba nke kwuru na ọ bụrụ na ndị ọchịchị echeghị ndị nwere nkwarụ mmụta site na omume ndị ọzọ dịka mmerụ ahụ ma ọ bụ ileghara anya, ógè ahụ enwere ike ikpe ha ikpe.[14]

Òtù na-ahụ n'ihe gbasara ikike ndị nwere nkwarụ enyewo aka na nghọta nke ndị nwere nkwarụ dị ka ndị nta ma ọ bụ njikọ nke ndị nta na-enwe nsogbu site na ọha mmadụ, ọ bụghị naanị dị ka ndị na-enwe nsogbu site na nkwarụ ha. Ndị na-akwado ikike nkwarụ na-ekwusi ike na ọdịiche dị na arụmọrụ anụ ahụ ma ọ bụ nke uche, kama ịdị ala. Dịka ọmụmaatụ, ụfọdụ ndị nwere autism na-arụ ụka n'ihe gbasara nnabata nke neurodiversity, dịka ndị na-emegide ịkpa ókè agbụrụ na-arụ ụka maka nnabata nke agbụrụ dị iche iche. A na-elekarị obodo ndị ogbi anya dị ka ndị na-asụ asụsụ na ọdịbendị dị nta kama ịbụ otu nwere nkwarụ, ọtụtụ ndị ogbi anaghị ahụ onwe ha anya dị ka ndị nwere nkwarụ ma ọlị. Kama nke ahụ, teknụzụ na ụlọ ọrụ mmekọrịta mmadụ na ibe ya na-eme ka ha nwee nsogbu nke e mere iji lekọta ndị isi. (Lee nkwekọrịta maka ikike nke ndị nwere nkwarụ.)  

Ụmụ nwanyị dị ka ndị ntaMèzi

N'ufodu obodo, ọnụ ọgụgụ ụmụ nwoke na ụmụ nwanyị adịghị nhata. Ọ bụ ezie na ụmụ nwanyị abụghị obere mmadụ, ọnọdụ ụmụ nwanyị dị ka otu dị n'okpuru ya emeela ka ọtụtụ ndị ọkà mmụta sayensị na-ahụ maka mmekọrịta mmadụ na ibe ya mụọ ha dị ka otu ndị nta.[15][16] Ọ bụ ezie na ikike iwu na ọnọdụ ụmụ nwanyị dịgasị iche iche n'obodo dị iche, ụmụ nwanyị na-enwe enweghị nhata na mmekọrịta mmadụ na ibe ya na ụmụ nwoke n'ọtụtụ obodo.[17] A na-ajụkarị ụmụ nwanyị ịnweta agụmakwụkwọ, na-eme ihe ike, na enweghị ohere ịnweta otu ohere akụ na ụba dị ka ụmụ nwoke.[18]

Iwu na gọọmentịMèzi

Na ndọrọ ndọrọ ọchịchị dí nà ụfọdụ obodo, "obere" bụ agbụrụ nke iwu kwadoro, ma nwee ikike a kapịrị ọnụ. Dị ka ihe atụ, ndị na-asụ asụsụ ndị a nabatara n'ụzọ iwu kwadoro, nwere ike ịnwe ikike agụmakwụkwọ ma ọ bụ nkwurịta okwu na gọọmentị n'asụsụ ala ha. Obodo ndị nwere ndokwa pụrụ iche [nke?] maka ndị nta gụnyere Canada, China, Ethiopia, Germany, India, Netherlands, Poland, Romania, Russia, Croatia, na United Kingdom.

A naghị enyekarị ndị otu nta dị iche iche n'otu obodo. Ọtụtụ ìgwè dị obere ma ọ bụ na-amaghị ama iji nweta nchebe ndị nta. Dịka ọmụmaatụ, a pụrụ ịmanye onye otu obere agbụrụ ịlele "Ọzọ" na ndepụta nyocha nke nzụlite dị iche iche wee nwee ike ịnweta ihe ùgwù ole na ole karịa onye otu akọwapụtara nke ọma.

LeekwaMèzi

EdensibiaMèzi

  1. Healey, Joseph F. (2018-03-02). Race, ethnicity, gender, & class : the sociology of group conflict and change, Stepnick, Andi,, O'Brien, Eileen, 1972-, Eighth. ISBN 9781506346946. OCLC 1006532841. 
  2. George (2014-01-15). Essentials of sociology. ISBN 9781483340173. OCLC 871004576. 
  3. 3.0 3.1 Wirth (1945). "The Problem of Minority Groups", in Linton: The Science of Man in the World Crisis. New York: Columbia University Press.  The political scientist and law professor, Gad Barzilai, has offered a theoretical definition of non-ruling communities that conceptualizes groups that do not rule and are excluded from resources of political power. Barzilai, G. Communities and Law: Politics and Cultures of Legal Identities. Ann Arbor: University of Michigan Press.
  4. Wagley (1958). Minorities in the new world: six case studies (in en). New York: Columbia University Press. 
  5. Joe R. Feagin (1984). Racial and Ethnic Relations, 2nd, Prentice-Hall, 10. ISBN 978-0-13-750125-0. 
  6. Diversity Training University International (2008). Cultural Diversity Glossary of Terms. Diversity Training University International Publications Division, 4. 
  7. Barzilai (2010). Communities and Law: Politics and Cultures of Legal Identities. University of Michigan Press. ISBN 978-0472024001. Retrieved on 2017-02-27. 
  8. (17 February 2017) "Targeted Mass Media Interventions Promoting Healthy Behaviours to Reduce Risk of Non-Communicable Diseases in Adult, Ethnic Minorities". Cochrane Database of Systematic Reviews 2 (2): CD011683. DOI:10.1002/14651858.CD011683.pub2. PMID 28211056. 
  9. Roma people: 10 ways Europe's biggest minority faces discrimination. Reuters.
  10. United Nations Guide for Minorities. https://www.ohchr.org/en/ohchr_homepage (United Nations).
  11. Ogbu. Understanding Cultural Diversity and Learning. Archived from the original on 2015-10-04.
  12. Ogbu and Simons (1998). "Voluntary and Involuntary Minorities: A Cultural-Ecological Theory of School Performance with Some Implications for Education". Anthropology and Education Quarterly 29 (2): 155–188. DOI:10.1525/aeq.1998.29.2.155. 
  13. Valenzuela. Subtractive Schooling, 116–118. 
  14. Clements (2003). Disabled people and European human rights: A review of the implications of the 1998 Human Rights Act for disabled children and adults in the UK, 1, Bristol University Press. 
  15. Definition of MINORITY. Merriam-Webster. Retrieved on 6 February 2020.
  16. Hacker (1951). "Women as a Minority Group". Social Forces 30 (1): 60–69. DOI:10.2307/2571742. 
  17. Shachar, Ayelet (2001). Multicultural jurisdictions : cultural differences and women's rights. Cambridge, UK: Cambridge University Press. ISBN 978-0511040801. OCLC 56216656. 
  18. Women, U. N. (2018). Annual Report 2017–2018.

Njikọ mpụgaMèzi